PIOTR TOŁOCZKO. Gest i linia.

dr Piotr Tołoczko

Piotr Tołoczko jest absolwentem Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Dyplom z grafiki [2004] w pracowni prof. Bogumiły Pręgowskiej (praca dyplomowa „Szkice do rekonstrukcji przedmiotów”, część teoretyczna „Rola rysunku w grafice muzycznej”). Dyplom z rzeźby [2007] w pracowni prof. Macieja Szańkowskiego (praca dyplomowa „Sen Eschera”, część teoretyczna „Próba określenia związków sztuki współczesnej z architekturą”). Od 2010 pracuje jako wykładowca w Katedrze Sztuk Wizualnych na Wydziale Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska, na Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy. Jest kierownikiem studenckiej galerii „3.1” promującej twórczość młodych artystów. Zajmuje się grafiką, rysunkiem, rzeźbą oraz instalacją.
W roku 2011 uzyskał stopień doktora sztuk plastycznych. Dyplom „Notacja gestu w grafice” (promotor prof. Marek Basiul).

cykl Biografia Linii
Temat cyklu prac graficznych „Biografia linii” narodził się z wcześniejszych doświadczeń artystycznych oraz wiedzy zdobytej podczas poszukiwania roli gestu w sztuce. Zainspirowały mnie badania z pogranicza różnych nauk m.in.: psychologii, językoznawstwa, grafologii, semiologii i filozofii, odkrywające rolę gestu w komunikacji oraz w kształtowaniu naszej tożsamości. Gest istnieje pomiędzy kulturą i naturą, nie jest przypadkowym ruchem, ale nie musi stać się znakiem. Jego istotą jest medialność. Ciało wyraża i odbiera gest bez pośredniczącego kodu. Jako nośnik znaczeń równocześnie nadaje znaczenia; jest dotykane i dotykające. Podświadomy komunikat w geście wydaje się szczególnie bliski sztuce odbieranej bardziej emocjonalnie i empatycznie, niż empirycznie. Gest opisany przez francuskiego estetyka Merleau-Ponty’ego jako czynność inaugurująca sens, a ruch ciała (szeroko rozumiany gest) jako głębokie przedrefleksyjne doznawanie świata było wiodącym założeniem pracy. Rysunek stał się środkiem i treścią przekazu. Grafika umożliwiała utrwalenie i zilustrowanie gestu w rysunkowym śladzie oraz jego obróbkę i multiplikację.
Aby wiernie utrwalić i multiplikować ślad gestu zdecydowałem się na użycie technik trawionych na płytach ze stali nierdzewnej. Graficzna forma, poprzedzona wyraźną koncepcją bez precyzyjnych szkiców, rodziła się bezpośrednio na matrycy. Stworzyłem kilka kompozycji pasowych inspirowanych kaligrafią. Inspirowałem się również notacją muzyczną a zwłaszcza grafiką muzyczną, w której gest integruje muzykę z rysunkiem. Podejmowałem próby tworzenia grafiki złożonej z modułu. Modułem była pojedyncza odbitka, która połączona w system tworzyła zamkniętą, nową kompozycję. W cyklu powstało kilkanaście małych form. Zmuszając formatem swobodny gest do skupienia i ostrożności zmieniła się ich ekspresja. Ilustrują problem skali gestu w grafice, zarówno w tworzeniu jak i w odbiorze. Odmienna w charakterze i rodzaju skupienia jest linia prosta zastosowana w kilku pracach. Kontrastująca z odręcznym rysunkiem wyraża idealny gest nieosiągalny bez narzędzi dla rękodzieła. Zastosowany kolor w kilku grafikach pozwolił uporządkować przestrzeń kompozycji i zaakcentować znaczące fragmenty. Tytuły powstawały po zakończonej pracy. Nazwy zostały określone przez pierwsze asocjacje gotowej formy graficznej z rzeczywistymi przedmiotami lub zjawiskami. Mają charakter bardziej porządkujący, niż semantyczny.

-----------------------------------

Recenzje o pracach Piotra Tołoczki

dr Sebastian Mikołajczak
[Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Wydział Sztuk Pięknych, Instytut Artystyczny]
Gest, notacja, to co dla potencjalnego odbiorcy jest tylko określeniem cywilizacyjnej spuścizny zapisu, dla artysty Piotra Tołoczko jest wstępem do twórczych poszukiwań etymologii tych określeń. Jego dociekania w tym zakresie i analiza unaoczniły się w twórczości. W jego pracach można odnaleźć motorykę ręki wspartej narzędziem, która jest jak pantograf w połączeniu z kodami impulsu zrodzonymi w mózgu. Autor uświadamia nam, iż zapisy te, to nie wyłącznie studium gestu. To nie tylko kaligrafia, to nie jest również psychografologia twórcza, o którą można było by się pokusić śledząc jego twórczą drogę. Artysta sam podkreśla: „Staram się określić znaczenie gestu w opozycji do linii prostej”. Uświadamia nam tym samym, iż dzięki rozwojowi techniki zapisu i jej doskonałości, dysponujemy materiałem porównawczym, który jest przełomem do dalszych poszukiwań. Artysta obnaża przed nami złożoność kodyfikowanego zapisu niczym polisomnograf, lecz jego poszukiwania i analiza mają szersze spektrum. W skali makro i mikro odkrywa różnice oraz wspólne części składowe, które obrazują złożoność procesu zapisu: jego wielości kontekstu, niczym ”zapis w zapisie”, jego ewolucji i mutacji. Dla tak świadomego artysty, jakim jest Piotr Tołoczko, jego otwarta droga twórcza wyznacza kolejne pytania w tym zakresie. Z przyjemnością będę oczekiwał ich graficznych odpowiedzi.

dr hab. Zdzisław Mackiewicz
[Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Wydział Sztuk Pięknych, Instytut Artystyczny]
Działalność artystyczna Piotra Tołoczko w wyborze podejmowanej tematyki jego prac jest determinowana przez próbę nadania grafice wartości emocji zawartych w pierwocinach przekazu artystycznego jakim jawi się rysunek i gest. Znak tworzony za pomocą prostego, banalnego ruchu narzędzia na płaszczyźnie obrazu. Ruch zamknięty poprzez gest wymuszony w procesie twórczym zamrożony w śladzie narzędzia. Pierwsze skojarzenia podążają ku rysunkowi, prostej technice plastycznej wyrażanej przez symbiozę kreski i papieru. Współistnienie narzędzia i podłoża tworzy dzieło, które przez swoją prostotę i oszczędność użytych środków potrafi w prosty, lakoniczny sposób zamknąć ślad narzędzia w wielowarstwowe dzieło. Rysunek w twórczości Piotra Tołoczko jest punktem wyjścia jak i ostatecznym celem jego zmagań twórczych. Stanowi istotę jego poszukiwań graficznych. Pozornie prosty ślad, zapis pewnej emocji, nie niesie w jego pracach werbalnych treści, wyznacza początek i w nim koniec aktu twórczego. Jego grafiki spełniają się w notacji, czy bardziej próbie utrwalenia zdarzeń wynikających z potrzeby przekazania emocji towarzyszących tworzeniu. Grafiki te są próbą nadania kontekstu otwartego na rejestrację tego co pierwotne i proste…

Kontakt z artystą: p.toloczko@gmail.com